https://www.jnace.ir/ رویکردهای نوین در مهندسی عمران fa daily 1 Thu, 22 May 2025 00:00:00 +0330 Thu, 22 May 2025 00:00:00 +0330 https://www.jnace.ir/article_237433.html با افزایش فشارهای وارده بر زیرساخت‌های عمرانی و هزینه‌های بالای نگهداری، نیاز به مصالحی که بتوانند آسیب‌های سازه‌ای را به‌صورت خودکار ترمیم کنند، بیش از پیش احساس می‌شود. سازه‌های خودترمیم‌شونده با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین مانند میکروکپسول‌های شیمیایی، باکتری‌های کلسیت‌ساز، نانوذرات، پلیمرهای حافظه‌دار و سیستم‌های زیستی، گام مهمی در جهت ارتقاء پایداری، کاهش هزینه‌های تعمیرات و افزایش عمر مفید سازه‌ها برداشته‌اند.این مقاله ترویجی با هدف معرفی و تبیین مفاهیم نوین در حوزه‌ی مصالح و سازه‌های خودترمیم‌شونده، ضمن مروری بر مکانیسم‌های مختلف خودترمیمی، به بررسی مزایا، چالش‌ها و کاربردهای آن در پروژه‌های عمرانی می‌پردازد. همچنین با اشاره به برخی تجربیات موفق جهانی و آینده‌پژوهی در این حوزه، سعی دارد دیدگاه روشنی نسبت به افق‌های پیش‌روی مهندسی عمران ارائه دهد. فناوری‌های خودترمیمی، نه‌تنها مفهومی نو در مصالح ساختمانی هستند، بلکه نشان‌دهنده‌ی گذار از «سازه‌های مقاوم» به سوی «سازه‌های هوشمند و تطبیق‌پذیر» می‌باشند. https://www.jnace.ir/article_237434.html صنعتی‌سازی ساختمان به‌عنوان رویکردی نوین، نقش مؤثری در ارتقاء بهره‌وری، کاهش هزینه و زمان اجرا، و بهبود کیفیت پروژه‌های ساختمانی ایفا می‌کند و در بسیاری از کشورهای جهان مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، توسعه این شیوه در ایران با موانع متعددی مواجه است که بررسی آن‌ها در چارچوب برنامه‌ریزی شهری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.هدف این پژوهش، شناسایی و اولویت‌بندی موانع اجرایی و مدیریتی توسعه صنعتی‌سازی ساختمان در ایران با تمرکز بر نقش بستر برنامه‌ریزی شهری است. روش تحقیق به‌صورت ترکیبی (کمّی و کیفی) طراحی شده و داده‌ها از طریق تحلیل اسنادی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با متخصصان، و پرسشنامه‌ای شامل شش مؤلفه اصلی گردآوری شده است. تحلیل داده‌های کمی با بهره‌گیری از آزمون فریدمن انجام گرفت.نتایج حاکی از آن است که موانع اقتصادی و مالی، زیرساختی و فنی بیشترین تأثیر را در روند توسعه صنعتی‌سازی ساختمان دارند، در حالی‌که موانع فرهنگی و اجتماعی کمترین نقش را ایفا می‌کنند.در پایان، پژوهش بر ضرورت تدوین سیاست‌های حمایتی، توسعه زیرساخت‌های تولید صنعتی، ارتقاء مهارت نیروی انسانی و تقویت هماهنگی میان نهادهای ذی‌ربط تأکید دارد. تمرکز بر ابعاد برنامه‌ریزی شهری در این مطالعه، افق‌های جدیدی را برای پیشبرد صنعتی‌سازی ساختمان در کشور ترسیم می‌کند. https://www.jnace.ir/article_237435.html حوادث ترافیکی شهری یکی از مهم‌ترین معضلات ایمنی و سلامت عمومی در کلان‌شهرها محسوب می‌شوند و عوامل کالبدی محیط شهری نقش تعیین‌کننده‌ای در بروز و شدت آن‌ها دارند. این پژوهش با هدف تحلیل رابطه ویژگی‌های کالبدی معابر و کاربری اراضی با تعداد تصادفات شهری در تهران طی سال ۱۴۰۲ انجام شد. داده‌های تصادفات از پلیس راهور و اطلاعات کاربری اراضی و شاخص‌های دسترسی از شهرداری تهران گردآوری و در محیط GIS سازمان‌دهی شدند. روش تحقیق بر پایه تحلیل کمی و مدل‌سازی رگرسیون خطی ساده برای هر متغیر مستقل به‌صورت جداگانه است. نتایج نشان داد کاربری‌های مسکونی، تجاری و فرهنگی–مذهبی–جهانگردی رابطه مثبت و معناداری با افزایش تعداد تصادفات دارند، در حالی که کاربری‌های ورزشی، آموزشی، فضای سبز و توسعه شبکه معابر با کاهش تصادفات مرتبط‌اند. سایر کاربری‌ها از جمله بهداشتی–درمانی، اداری–ستادی، صنعتی–حمل‌ونقل و اراضی بایر فاقد رابطه معنادار بودند. یافته‌ها بیانگر ضرورت توجه به نوع و میزان کاربری زمین در برنامه‌ریزی ایمنی ترافیکی است و پیشنهاد می‌شود در کاربری‌های پرخطر اقدامات اصلاحی همچون بهبود طراحی معابر، مدیریت توقف و حرکت وسایل نقلیه و ارتقای ایمنی عبور عابران پیاده اجرا شود. همچنین، توسعه فضاهای سبز، ورزشی و شبکه معابر به‌عنوان راهبردی مؤثر در کاهش خطر تصادفات شهری توصیه می‌شود. https://www.jnace.ir/article_237437.html استفاده از پی‌های عمیق در سازه‌های مهندسی عمران به عنوان تکیه‌گاه مناسبی به منظور کنترل تغییر مکان‌های جانبی یا نشست همچنین یک راهکار سازه‌ای در بهسازی خاک‌های روانگرا توسعه یافته است. با این حال صدمات وارده به سازه‌های متکی بر پی‌های عمیق در زلزله‌های گذشته، لزوم انتخاب روش‌های مکمل به منظور افزایش کارایی روش سازه‌ای را اجتناب‌ناپذیر می‌کند. در این مقاله عملکرد و الزامات بهره‌وری شمع در دو روش مختلف بهسازی خاک شامل (1) افزایش تراکم خاک و (2) زهکشی، در ماسه‌های روانگرا به روش المان محدود سه بعدی بررسی شده است. برای ارزیابی پاسخ لرزه‌ای شمع از تحلیل عددی بار افزون با اعمال ترکیب بارهای قائم و جانبی به سرشمع استفاده شده است. در این راستا پارامترهای طول شمع (Lp)، قطر شمع (Dp)، شرایط مرزی سرشمع، روش و ضخامت لایه بهسازی، ارزیابی شده‌اند. نتایج بررسی نشان می‌دهد که به طور کلی استفاده از روش بهسازی با افزایش تراکم خاک، عملکرد بهتری در کاهش جابجایی شمع نسبت به روش زهکشی، در ماسه‌های روانگرا دارد. از طرف دیگر با افزایش قطر شمع و شرایط گیرداری سر شمع در هر دو روش، مقادیر جابجایی کاهش پیدا می‌کند. این در حالیست که با افزایش قطر شمع، مقادیر لنگر خمشی در هر دو روش افزایش می‌یابد. همچنین طول موثر شمع به منظور کنترل معیارهای جابجایی در خاک‌های روانگرا برابر 5 متر است و تغییر مکان با عمق کاهش می‌یابد. از طرف دیگر ضخامت بهینه لایه بهسازی‌شده به روش افزایش چگالی بین دو متر تا Lp/2 است. https://www.jnace.ir/article_237438.html با توجه به خسارات ناشی از زلزله‌های گذشته بر روی مخازن و تحلیل لرزه‌ای انجام شده بر آن‌ها، طراحی مخازن مقاوم‌تر در برابر زلزله‌ها امری ضروری به نظر می‌رسد. در این پژوهش، شعاع داخلی مخزن مدل‌سازی شده 24 متر و ارتفاع خارجی آن 6 متر در نظر گرفته شده است. ضخامت کف، دیواره و سقف برابر با 300 میلی‌متر تعیین شده است. همچنین، در این مطالعه از سه سطح مختلف سیال، به ترتیب با درصد حجمی 50، 75 و 90 درصد از ظرفیت مخزن که با آب پر شده است، استفاده شده است. تحلیل مودال نشان می‌دهد که با افزایش سطح تراز آب در داخل مخزن، درصد جرم کلی مشارکت‌کننده در دو حالت اول و دوم افزایش می‌یابد. نتایج همچنین نشان می‌دهد که با افزایش حجم اشغال شده در مخزن، دوره تناوب نیز افزایش می‌یابد. پاسخ‌های بررسی شده شامل فشار هیدرودینامیکی ناشی از سیال به جداره مخزن و نیروهای سازه‌ای از جمله نیروی شعاعی، لنگر خمشی و نیروی برشی می‌باشد. به طوری که برای مخزنی با حجم پر شده، مقادیر فشار به ترتیب برابر با kN/m ‌476، kN/m ‌3.46 و kN/m5.33 می‌باشد. در حالت تلاطمی نیز این مقادیر به ترتیب برابر با kN/m 153، kN/m 9.12 و kN/m5.10 است. تأثیر تراز سیال بر ارتفاع نوسانات نشان می‌دهد که با افزایش ارتفاع آب از 50 به 90 درصد، این مقدار تقریباً 30 درصد افزایش می‌یابد. همچنین، با افزایش تراز سیال از 50 به 75 درصد، شیب منحنی به میزان 22 درصد افزایش می‌یابد. تغییر تراز سیال از 75 به 90 درصد نیز باعث افزایش 89 درصدی شیب برش پایه نسبت به حالت قبل شده است. بررسی تأثیر تراز سیال بر تغییرات نیروهای محیطی نشان می‌دهد که بین درصد حجم پر شده و نیروهای محیطی رابطه‌ای غیرخطی وجود دارد.